Home  >  Opinie-artikelen   >  Zorg voor betere bescherming Nederlandse pers

Zorg voor betere bescherming Nederlandse pers

04 nov 2017

Wie een journalist het zwijgen oplegt, legt ons allemaal het zwijgen op, schrijft Jan Paternotte. De vrije pers moet beter worden beschermd.

Daphne Caruana Galizia was één van de bekendste journalisten van Malta. Elke dag keken 400.000 mensen naar haar weblog, bijna net zoveel mensen als Malta inwoners heeft. Ze bracht regelmatig corruptieschandalen naar boven van bekende politici en sporters.

Veel tijd besteedde ze aan de opvallende reputatie van Malta als een belastingparadijs, waar ook de grootste boeven ter wereld een brievenbusfirma hadden. Ze schreef over Maltese politici die hun geld stalden in andere belastingparadijzen om zo belasting te ontduiken. Dat deed ze totdat ze onlangs werd vermoord. De dader is vooralsnog onbekend.

Het is voor Europa zeldzaam dat een journalist zijn of haar scherpe pen met de vrijheid of zelfs het leven moet bekopen. Aan de rand van Europa gebeurt het vaker: onder president Poetin zijn in Rusland al 117 journalisten vermoord. De Turkse president Erdogan heeft meer journalisten achter tralies gezet dan welk land dan ook. En onlangs werd zelfs een Syrisch-Amerikaanse journalist in Turkije vermoord.

Panama Papers

De Duitse journalisten Obermayer en Obermaier, die samen de Panama Papers - het allergrootste datalek uit de wereldgeschiedenis - naar buiten brachten, waren zich goed bewust van dit bedreigende klimaat in steeds meer landen.

De Panama Papers staan vol met onthullingen over het financiële reilen en zeilen van talloze regeringsleiders, voetballers en andere vermogenden. Zij werkten in het diepste geheim aan hun onderzoek, en journalisten uit sommige landen kregen geen directe toegang tot de database uit angst voor hun veiligheid. Ook Caruana Galizia publiceerde op basis van de Panama Papers.

Obermayer en Obermaier noemen deze tijd 'een gouden periode voor onderzoeksjournalistiek', vanwege de vele datalekken van gevoelige documenten. Dat is terecht: de bergen aan e-mails en documenten werpen een licht op zaken die tot nog toe altijd in het donker bleven.

Het lot van Caruana Galizia laat zien dat hier ook iets tegenover staat: de onderzoeksjournalisten schrijven belangwekkende verhalen waar grote belangen mee zijn gemoeid, zoals het fortuin van miljonairs of de politieke carrières van machthebbers.

Hun eigen positie is vaak kwetsbaar. Vroeger was elke journalist verbonden aan een groot medium als een krant of omroep, die hem zo nodig kon beveiligen. Tegenwoordig werken uitstekende onderzoeksjournalisten vaak op lossere basis voor websites als De Correspondent en Follow the Money.

Veiligste continent

Onlangs bracht voormalig ombudsman Alex Brenninkmeijer een onderzoek naar buiten waaruit bleek dat ook in Nederland journalisten steeds vaker bedreigd worden, en ook steeds vaker niet durven te publiceren vanwege deze intimidaties. De prijswinnende misdaadjournalist Paul Vugts van Het Parool moest enkele weken geleden onderduiken vanwege dreigingen uit het criminele circuit.

Nederland is op dit moment één van de veiligste landen voor journalisten om hun werk te doen, en Europa het veiligste continent. Dat is allerminst vanzelfsprekend. Daarom moeten we meer doen om de vrije pers te beschermen. Bijvoorbeeld door journalisten in het buitenland bij te staan in een (juridische) strijd met de overheid. Maar ook door misdrijven tegen journalisten zwaarder te bestraffen en aangifte van bedreiging door een journalist altijd en met voorrang te behandelen.

Wie een journalist het zwijgen oplegt, legt ons immers allemaal het zwijgen op. Laat Nederland het goede voorbeeld geven.

Blijt op de hoogte

Er gebeurt veel in de politiek, en ik geef je graag mijn perspectief. Blijf op de hoogte en schrijf je in voor mijn nieuwsbrief.

Gelieve eneter juiste e-id
jan paternotte
Janpatimage