Home  >  Raadsvragen   >   Aanscherping Aanpak Radicalisering

Aanscherping Aanpak Radicalisering

05 jun 2015

Al sinds 2005 voert de gemeente Amsterdam beleid op het gebied van radicalisering en
polarisatie, en werd hiervoor veelvuldig geprezen. Amsterdam liep voorop bij het toezicht op
jongeren met extremistische gedachten. De laatste jaren is veel kennis en kunde, nationaal en
lokaal, echter wegbezuinigd12. Mede omdat de Nederlandse overheid lange tijd minder prioriteit
heeft geschonken aan het tegengaan van radicalisering.
Nu steeds meer jonge Nederlanders vertrekken naar Syrië om te vechten tegen het regime van
president Assad, en later om zich aan te sluiten bij de uitgeroepen Islamitische Staat, staat een
verscherpte aanpak radicalisering en de-radicalisering lokaal en nationaal op de agenda. De
groeiende islamitische radicalisering creëert volgens de AIVD een dreigingsbeeld dat nog steeds
van toepassing is. Een aanslag tegen Nederland is reëel. Vooral de terugkerende jihadreizigers
zijn bedreigend. 

De burgemeester heeft onlangs een brief aan de gemeenteraad gestuurd aangaande de
Aanscherping Aanpak radicalisering in Amsterdam. D66 heeft daar een aantal vragen over. 

 

1. Radicalisering is voor Amsterdam geen nieuw fenomeen. Als sinds 2005 heeft de gemeente Amsterdam veel in preventieprojecten geïnvesteerd. Amsterdam werd aanvankelijk met haar aanpak gezien als een voorbeeld, zowel nationaal als internationaal. De aanpak werd gekopieerd, maar of de aanpak ook werkte is nooit vastgesteld. Men kan eigenlijk niet bewijzen dat de Amsterdamse/Nederlandse aanpak heeft gewerkt, maar evenmin dat het niet heeft gewerkt.

Feit is dat Amsterdam een stevige integrale, signalerende en preventieve aanpak van radicalisering had, en voorts dat deze aanpak niet in volle omvang gecontinueerd is . In de brief over de Aanscherping Aanpak radicalisering worden knelpunten genoemd van het huidige beleid,  maar de effecten van dit beleid komen niet aan bod. Wat heeft het beleid tussen 2005 en 2015 Amsterdam opgeleverd? Hoeveel risicojongeren zijn begeleid in de periode tussen 2005 en 2015? Hoeveel van hen zijn er gederadicaliseerd? Wat ziet de gemeente als grootste succes van het radicaliseringsbeleid tussen 2005 en 2015? Welke deradicaliseringsprogramma’s werken wel en welke niet volgens de gemeente?

2. Het aantal Syriëgangers uit Amsterdam leek aanvankelijk mee te vallen, en met name achter te blijven op Rotterdam en Den Haag, voorbeelden van gemeenten die in het verleden minder hadden ingezet op het voorkomen en aanpakken van radicalisering dan Amsterdam. Dit voedde de hypothese dat er dankzij het antiradicaliseringsbeleid nu in bijvoorbeeld Amsterdam alerte professionals zijn. Nu blijkt dat er toch Amsterdammers in Syrië zitten en dat er ook weer jongeren teruggekomen. Zij komen terug uit een oorlogsgebied, en sommigen hebben bijgedragen aan oorlogshandelingen of zelfs misdaden tegen de menselijkheid. Zij dienen berecht te worden. Maar we kunnen ook leren van terugkeerders. Ze kunnen helpen nieuwe uitreizigers te voorkomen. Wordt er al bij terugkeerders en ex-jiahdisten gevraagd hoe ze zijn geworven? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wordt gevraagd welke rol de familie, verenigingen, vrienden of georganiseerde groepen daarbij gespeeld hebben? Wordt er gevraagd of bepaalde acties van de gemeente een ontmoedigende werking hadden?

3. Ook in andere landen wordt actief ingezet op het voorkomen van radicalisering en deradicalisering. In Aarhus, de tweede stad van Denemarken, is een intensief programma voor de familie van vertrokken Jihad strijders wat bestaat uit maandelijkse netwerkbijeenkomsten. Het is zeer moeilijk voor ouders/opvoeders om tegenwicht te bieden aan radicaliserende jongeren, temeer omdat ze mikpunt worden van provocaties en manipulaties. Degene die de jongere heeft doen laten radicaliseren, is erop uit het conflict met de familie te laten escaleren tot het breekpunt zodat de jonge persoon zich nog meer bij de radicaliserende groep thuis voelt. Het is zeer belangrijk om ouders en de dichtbije omgeving  te laten beseffen dat ze niet hebben gefaald, maar dat het echt moeilijk opboksen is tegen deze manipulaties.
Familie wordt uitgenodigd, op vrijwillige basis, deel te nemen aan de netwerkgroep die werkt volgens de zelfhulpmethode, zoals die ook voor mensen met alcoholproblematiek wordt aangewend. De maandelijkse oudergroepen worden begeleid door een neutrale procesbegeleider, een psycholoog en daarnaast iemand van het Deense radicaliserings-preventieteam. De ouders kampen met vragen als ‘wat hebben we verkeerd gedaan’ en ‘wat moet ik doen als mijn kind contact opneemt’. Het begeleidingsteam reikt technieken aan om het contact met hun kind in Syrië te herstellen en de communicatielijnen open te houden. Dit familie contact is essentieel om weer te deradicaliseren . Is de gemeente bekend met dit programma in Aarhus? Zo ja, heeft de gemeente overwogen dit programma te implementeren in Amsterdam? Zo nee, waarom niet? Naar welke andere programma’s en in uit welke landen heeft de gemeente Amsterdam gekeken/geconsulteerd/overwogen?  

4. In de Aanscherping Aanpak radicalisering wordt nazorg voor familie en vrienden ondervangen door a) het meldpunt: „Het meldpunt begeleidt en ondersteunt de melder en geeft een handelingsperspectief, dit geldt overigens ook voor ouders, familie en vrienden”, en b) door deze doelgroep op te nemen in de ‘Inzet op risico’s ‘aanpak (punt 7.3 in de Aangescherpte Aanpak radicalisering). Is de gemeente Amsterdam bekend met de kritiek op het meldpunt  ? Zo ja, hoe heeft de gemeente gehandeld op deze kritiek? Welke veranderingen zijn sindsdien m.b.t. het meldpunt doorgevoerd? Nazorg is essentieel, contact met familie kan het de-radicaliseringsproces in gang zetten. Hoe gaat de gemeente nazorg vormgeven? Kan de gemeente een voorbeeld noemen van nazorg die is of wordt gegeven?

5. In actieprogramma dialoog 2015 staat als een van de doelstellingen het stimuleren van contact en dialoog tussen Amsterdammers van verschillende achtergronden. Om de verbinding tussen groepen te versterken worden ook dialooggesprekken gestart.  Ook is de burgemeester in vele gesprekken en bezoeken actief is geweest om te horen wat leeft in de verschillende gemeenschappen. Verbinding met buurthuizen, korte lijnen tussen verschillende instanties en sleutelfiguren en een actief netwerk om jongeren heen helpt radicalisering voorkomen. Die infrastructuur is juist, volgens  terrorismedeskundige Halim El Madkouri, na 2010 ontmanteld. “Veel deskundigen zijn wegbezuinigd, het netwerk is afgebrokkeld. Iedereen die met die jongens een band had opgebouwd, is verdwenen” .   Deelt het college deze stellingname? Waarom wel/niet? Zo ja, hoe worden deze lokale netwerken weer opgebouwd? Vindt het college dat het bezoeken van islamitische instellingen hier onderdeel van kan uitmaken?

6. In de Aanscherping Aanpak radicalisering staat dat de gemeente rond de 150 sleutelfiguren inzet. Sinds wanneer zijn deze 150 mensen actief? Waarop worden zij getraind en gecoacht om radicalisering en spanningen te signaleren?

7. Gemeente Den Haag acht het van belang nieuwe sleutelfiguren te bereiken, die dicht bij de jongeren staan, om hen bijvoorbeeld te kunnen bereiken op onderwerpen waar de overheid dit niet kan. Inmiddels is daar de voorbereiding gestart van de werving van de eerste 25 nieuwe sleutelfiguren. Uiteindelijk wil de burgemeester van Den Haag naar tenminste 200 sleutelfiguren in 2018. Sommigen zullen risicojongeren of jongeren die al aan het radicaliseren zijn een-op-een begeleiden als een buddy en hen helpen bij het ontwikkelen van een stabiele identiteit. Deelt de gemeente Amsterdam deze  visie? Waarom wel/niet? Is de burgemeester van plan het aantal sleutelfiguren in Amsterdam uit de breiden? Waarom wel/niet? Kunnen de raadsleden van de commissie Algemene Zaken, al dan niet vertrouwelijk, kennis maken met een aantal sleutelfiguren?

Het belang van vriendengroepen en de sociale omgeving bij radicalisering is groot . Marc Sageman onderzocht 100 radicalen, en kwam tot de conclusie dat slechts 13 puur op basis van ideologie geradicaliseerd waren.  Bij de rest was vriendschap, broederschap en warmte veel belangrijker in het proces van radicalisering dan de ideologie:
Leading academic Marc Sageman argues that radicalisation of Muslim youth takes place though bonds of friendship, kinship, discipleship and other social networks. In a sample of 100 ‘militant-jihadists’, Sageman found that only thirteen attributed their affiliation with ‘jihad’ solely to religious beliefs, thereby indicating that what draws people in, is not necessarily, what keeps them engaged. Friends trust friends, and when a person joins any kind of organisation or movement, they are keen to demonstrate their commitment to the cause. The easiest way in which they can do this is by expressing a deep interest in ideas promoted internally. This explains why Muslim converts are often the most devout, the most extreme in following religious doctrine because they want to be respected by existing members of their adopted faith (Sageman, 2008). 
Nikki Sterkenburg , journaliste en co-auteur van ‘Ongeloofwaardig’ onderschrijft deze these en geeft aan dezelfde conclusie te trekken voor de Haagse geradicaliseerde jongeren: vriendschap en broederschap speelt een grotere rol dan een leider of ideologie. Kennis over hoe de macht werkt van deze gesloten, radicale en vriendschappelijke groeperingen is nodig om hier op in te kunnen spelen. Ziet de gemeente een rol weggelegd voor zichzelf om de werking en macht van deze gesloten, radicale en vriendschappelijke groeperingen te onderzoeken? Zo nee, waarom niet? Zo ja, kan de gemeente de resultaten gebruiken om de methode om radicalisering tegen te gaan te verfijnen? Kan de gemeente de (vriendschap) netwerken in kaart te brengen en de mogelijke sleutelfiguren trainen in interventie mogelijkheden?

8. Een belangrijk deel van het succes van IS, is het beeld van succes van de Islamitische Staat.  IS trekt jongeren uit de hele wereld aan, met de lokroep van een heilstaat. Vaak hebben deze jonge mensen weinig kennis van de daadwerkelijke situatie bij de Islamitische staat: een gebrek aan voedsel en water, een schrikbewind en structurele mensenrechtenschendingen. Bekend zal minder bemind maken. In de brief van de burgemeester staat dat de gemeente ook mogelijk teruggekeerde, of niet uitgereisde, ex-Jihadstrijders gaat inzetten bij het actieprogramma dialoog 2015. Ziet de burgemeester ook een rol weggelegd voor ex-jihadstrijders voor het tegengaan van IS propaganda? Zo ja, hoe? Zo nee, waarom niet?

Blijt op de hoogte

Er gebeurt veel in de Amsterdamse politiek, en ik geef je graag mijn perspectief. Blijf op de hoogte en schrijf je in voor mijn nieuwsbrief.

Gelieve eneter juiste e-id
jan paternotte
Janpatimage

Mijn fractiegenoten

Members00
  • Member01
  • Member02
  • Member03
  • Member04
  • Member05
  • Member06
  • Member07
  • Member08
  • Member09
  • Member10